De toon is gezet. De Engelsen in het algemeen en Prins Charles in het bijzonder blijken bij veel Welshmen weinig geliefd. Het gevoel minderwaardig behandeld te worden zit diep en dat merken we de komende dagen vaker als de tongen eenmaal los komen na de constatering dat wij Hollanders zijn. Mevrouw Evans had trouwens gelijk in de gaten dat wij goed volk waren, want toen wij aan kwamen fietsen had ze nog tegen haar man gezegd "Look they are smiling, they must be Dutch." We zetten de tent op in de tuin tussen de kippen, een vooroorlogse tractor en een stuk oude spoorrail met wagon waarin het tuingereedschap wordt bewaard. 's Avonds tijdens een uitgebreide rondleiding over het terrein komen de negatieve effecten van de nieuwe brug ter sprake en wat blijkt? Er hoeft alleen fiks tol betaald te worden om Wales binnen te komen; terug naar Engeland is gratis. Bijna al het zware vrachtverkeer uit Birmingham en omgeving met bestemming Cardiff en Newport gaat zodoende niet buitenom door Engeland via de autobaan en de nieuwe brug, maar rijdt binnendoor langs de voordeur van Mr. Evans om na aflevering van de goederen Wales via autobaan en gratis brug weer te verlaten! De volgende ochtend nemen we na een stevig breakfast hartelijk afscheid. Als ik het papiergeld na betaling kleinvouw om in de portemonnaie op te bergen, roept de vrouw des huizes tot mijn verbazing "Oh look at you now, only the Dutch do that!

Door een ruig, verlaten dal winnen we geleidelijk aan hoogte om te beginnen aan de korte maar bruuske beklimming van de 543 meter hoge Gospelpas. Voorbij de imposante twaalfde eeuwse abdijruïne van Llanthony wordt de weg singletrack en overtreffen de grijze eekhoorns de auto's in aantal. Na passage van een eerste "cattle-grid" wordt het ploeteren met 15% stijging temidden van boomloze bergen en verschrikt opkijkende schapen. Een lange afdaling brengt ons terug in de vallei van de Wye en in mischien wel het beroemdste boekendorp van de wereld: Haye-on-Wye. Twintig boekhandels telt dit voormalig slaperige marktstadje, maar wij letten meer op het opschrift "Tea's and coffee's". Drinkbare koffie kun je in Wales overigens net als in Engeland wel vergeten, maar de "homemade scones" met roomboter vergoeden veel. Door het dunbevolkte hart van Wales vervolgen we onze tocht noordwaarts via Llandrinod Wells naar Llanidloes, nu eens gezwind over de tamelijk drukke hoofdweg dan weer moeizaam over verlaten hobbelige parallelweggetjes. Het dominante groen van bergen en valleien wordt spaarzaam gebroken door rode en violette rododendrons in de dalen en felgele brem op de hellingen.

De volgende dag gebeurt wat nooit eerder is voorgekomen. De Conwy Bwich Pass, met 546 meter de hoogste van Wales, dwingt me tot langdurig lopen. De klim is van een weergaloze schoonheid tussen kale afgeronde bergen met grazige hellingen die blauw zien van de wilde hyacinthen. Ook de percentages bereiken echter ongekende waarden. Na een geleidelijke aanloop wordt het almaar steiler met tegen het einde een gruwelijke passage van 600 meter lang en een gemiddeld stijginspercentage van 22% met maxima van 25%!. Hier valt met 20 kilo bagage op een gewone racefiets niet meer te fietsen. Nog onder de indruk van deze louterende ervaring laten we ons afzakken naar het Bala Lake. Een dag later zetten we via de als een hoefijzer in een komvormig dal geklemde Horshoe Pass koers naar het Snowdon gebergte. Helaas raken de wegen hier in het noorden van Wales voller met opvallend veel dagjesmensen uit de miljoenensteden Liverpool en Manchester. Die komen in het weekend in grote getalen aan buitensport doen in het Snowdonia National Park zoals we merken op de enorm grote natuur camping aan de voet van de Snowdon een paar kilometer voorbij het fameuze Pen-y-Grwid Hotel. Onder buitensport wordt kennelijk ook verstaan tot vier uur 's nachts met veel drank en muziek de buren uit de slaap houden zodat we 's morgens vroeg na flink met de pannen gerammeld te hebben meteen verkassen naar Beddgelert.

"Wat vind je van het kasteel?" vraagt een oudere inwoner op het plein net buiten de muren van het monumentale 13e eeuwse pronkstuk van Caernarfon. "Niks aan hè?" Henk beaamt dat het weinig bijzonder oogt en vraagt hoe het er van binnen uitziet. "Oh, geen idee, ik ben er nooit in geweest; het is door de Engelsen gebouwd!" is het verbluffende antwoord. We voltooien onze rondrit om de hoogste berg van Wales, de 1085 meter hoge Snowdon, en fietsen terug door de indrukwekkende rotskloof van de Pass of Llanberis naar Beddgelert, waar we in de regen worden opgewacht door de eigenaar van de grote, maar primitieve boerderijcamping. "Gotcha" roept hij met een brede grijns. We hadden ons die ochtend nog niet aangemeld en moeten nog dokken. Schuilend in de schuur verhaalt de voormalige schapenboer van zijn gedwongen overstap naar de toeristische sector. Er viel met de schapen geen droog brood meer te verdienen. "You can't flog a dead horse" heet dat op zijn Engels en nee, hij heeft er beslist geen spijt van het boerenbedrijf vaarwel te moeten zeggen. Met een bondig "I am fed up with shaving sheep" boort hij alle romantiek van de schapenhouderij de grond in. Hij klaagt nog wat dat het zo moeilijk is om in Wales iets georganiseerd te krijgen en gebaart naar achter in de schuur waar dit jaar moderne sanitaire voorzieningen hadden moeten verrijzen en waar nu aftandse landbouwmachines weg roesten. Zal wel weer volgend jaar worden.

Twee dagen later op de terugweg krijgen we dan toch echt het weertype waar Wales zo berucht om is. Steeds verder het binnenland in trekkend over totaal verlaten bergweggetjes wordt het alsmaar natter, mistiger en kouder. In de afdalingen is het enorm oppassen voor schapen die in de mist opduiken en honderden meters in blinde paniek meerennen om dan plots voor de fiets langs de weg over te schieten. De dwarse doorsteek van de Cambrian mountains over de Abergwysyn Pass wordt ondanks dit "barakken weer" (het type weer dat mij altijd aan de Baraque Michel in de Ardennen doet denken) het absolute hoogtepunt van ons rondje Wales. Over een weg waar tussen de veeroosters de schapen heer en meester zijn en tegen een groots achtergronddecor van groene bergen, watervallen en laaghangende wolken volgen waanzinnig steile afdalingen en beklimmingen elkaar voortdurend op. Wéér moeten we lopen als 25% in Wales echt 25% blijkt te zijn en op de nog steilere zigzaggende afdaling is de fiets met dichtgeknepen remmen nauwelijks te houden. "Dat noemen we hier de Devil's staircase" (trappenhuis van de duivel) vertelt een inwoner van Llanwrtyd Wells ons 's avonds in de pub vanachter een "pint of bitter" als ik enthousiast verhaal van die twintig mijl lange desolate bergweg tussen Tregaron en Llanwrtyd Wells met die duivelse finale. Mijn poging om Llanwrtyd uit te spreken veroorzaakt de nodige hilariteit. "Moet je horen, hij probeert àlle medeklinkers uit te spreken!" Na een smakelijk pubmeal trekken we ons terug in het naastliggende Stonecroft Hostel, waar we voor 10 pond de man het hele huis voor ons alleen hebben inclusief verwarmde fietsberging, droogtrommel, TV-kamer en leeshoek.

Onder een stralend zonnetje fietsen we op de laatste dag naar Brecon en onder langs de befaamde Brecon Beacons via Abergavenny en Usk terug naar Chepstow. Daar wacht de 4 kilometer lange brug over de Severn voor het laatste stuk terug naar Bath.

Onderweg

Bereikbaarheid
In juli en augustus opereert een fietsbus van OAD/Cycletours op Bath. Info: Fietsvakantiewinkel, tel. 0348-421844. Van daaruit via het Bristol-Bath Railway Path en een stukje Avon Cycleway naar Frampton Cotterell en dan over wat binnenwegen naar het fietspad op de brug over de Severn is een kleine 40 kilometer. Haal de gratis folders van het Railway Path en Avon Cycleway bij de TIC (=VVV)!
N.B. de nieuwe Severn brug is niet toegankelijk voor fietsers!
Via Kanaaltunnel of veerboot en aansluitend met de trein middels een overstap in London naar Bristol/Bath is lastig, maar te doen. Op de meeste Intercity's kan ondanks de voortschrijdende privatisering van de Britse spoorwegen de fiets nog steeds worden meegenomen. Wèl is reservering vooraf op het staion en betaling van een toeslag van 3 pond noodzakelijk. Er zijn vaak maar 2 plaatsen per trein!

Materiaal
Een randonneur of ATB met een breed scala aan versnellingen is voor Wales onontbeerlijk gezien de hellingen van soms 1:4! Spatborden, waterdichte fietstassen en regenkleding spreken vanzelf en een goede fleece trui of jack is ook geen overbodige luxe, vooral in het noorden.

Kaarten en gidsen
Ordnance Survey Travelmaster nr. 8, schaal 1:250.000 volstaat, evt. aangevuld met kaarten uit de O.S. Landranger serie met een schaal 1:50.000(ideaal voor mountainbiken). Praktische reisgidsen met vermelding van accomodatie zijn de Rough Guide Wales en Lonely Planet Great Britain.

Routes
Van Brecon naar Cardiff loopt de 88 kilometer lange Taff Trail, een volledig bewegwijzerde goeddeels autovrije off-road route voor wandelaars, ruiters en fietsers die gebruik maakt van oude jaagpaden, verlaten spoortracé's en landelijke laantjes.
Ook tussen Caernafon en Bryncir loopt zo'n route de "Lôn Eifion" van 14 mijl lang.
De verschillende paden naar de top van Mount Snowdon zijn van juni tot september tussen 10.00 en 17.00 uur taboe voor mountainbikers, daarbuiten kun je op de ATB wel naar de top fietsen.
In het kader van het project "National Cycle Network" is inmiddels een 282 mijl lange route bewegwijzerd van Cardiff naar Holyhead op het eiland Anglesey met als naam "Lôn Las Cymru". De organisatie Sustrans (Sustainable Transport), die tegen het jaar 2005 een landelijk netwerk van 6500 mijl! hoopt te voltooien, heeft van deze route twee kaartgidsen uitgebracht. Voor 4,95 pond per stuk in de boekhandel in Engeland verkrijgbaar.

Onderdak
The Welsh Tourist Board geeft B&B en camping en caravaning gidsen uit; in Nederland verkrijgbaar bij de reisboekhandel. Op de genoemde kaarten van Ordnance Survey worden nagenoeg alle officiële campings aangegeven. De dichtheid is zodanig dat van camping naar camping fietsen met wat planning te doen is. Kamperen bij de boer of particulieren is vaak ook mogelijk, maar meestal niet gratis! Behalve officiële jeugdherbergen (ongeveer 45 stuks) zijn er vooral in de populairdere buitensportgebieden ook budget hostels of zogenaamde bunkhouses.