"Grüß Gott" begroet Toni uit Flachau ons met typisch raspende keelklank. "Zoals je wel kunt horen wonen hier in het zuiden van het Salzburgerland, de Pongau, echte berghollanders" schertst Martin Uitz, direkteur van de VVV van het Salzburgerland. Uitz, getrouwd met een Hollandse, spreekt vloeiend Nederlands en schreef als fervent fietser hoogstpersoonlijk een van de twee fietsgidsen over de Ennsradweg. Gezamenlijk pedaleren we in gemoedelijk tempo stroomopwaarts langs de Enns tot de Gasthofalm op 1205 meter hoogte. Hier begint tegen het majestueuze decor van de besneeuwde Niedere Tauern en vlak voor de Tauerntunnel onder de 40 meter hoge pijlers van de autobaan de Ennsradweg. Na de Donauradweg, Innradweg, Tauernradweg en talloze andere is dit de nieuwste loot aan de rijk vertakte stam van Oostenrijkse fietsroutes. Dat moet gevierd en dus wordt in het Gasthof na zegge en schrijve 13 kilometer fietsen getoost met een groot glas "Almdudler", de onvolprezen Oostenrijkse kruidenlimonade. Weinig later komt de onvermijdelijke schnaps op tafel, maar dat is een ander verhaal....

Afhankelijk van de routekeuze meet de Ennsradweg van bron tot monding tussen 250 en 280 kilometer. Vanwege het indrukwekkende hooggebergtedecor, een paar spectaculaire passages door kloven en vele culturele hoogtepunten zoals in Admont en Steyr kan de route een echte "Geheimtip" worden genoemd. Tussen Flachau en Enns moeten wel ruim 900 hoogtemeters worden overwonnen wat deze fietstocht relatief wat zwaarder maakt dan bijvoorbeeld de volkomen vlakke Donauroute. De Ennsfietsroute voert door vier Oostenrijkse Bundesländer: Salzburgerland, Steiermark, Oberösterreich en Niederösterreich. In het Salzburgerland en in Oberöstereich worden grotendeels vrijliggende fietspaden gevolgd, in de Steiermark en Niederösterreich zitten behalve gewone wegen ook onverharde of halfverharde landwegen in de route. De bewegwijzering verschilt per Bundesland en is nog gebrekkig in de laatste twee dus als je individueel deze tocht wil maken is de aanschaf van een van de twee speciale routeboekjes sterk aan te bevelen.

Waterspreeuwen en ijsvogels
Vlak voor Radstadt, -wat een toepasselijke naam voor een centrum van sportieve fietsfestijnen als de Amadé Radmarathon!-, komen we op een stukje Römerstraße. Deze oeroude handelsweg werd zelfs al 5000 jaar geleden door de Kelten gebruikt. Radstadt zelf heeft nog een 13e eeuwse stadsomwalling. Van hieruit fietsen we over een halfverharde weg langs de rechteroever naar Mandling, de historische grensplaats tussen het Salzburgerland en de Steiermark. Waterspreeuwen en ijsvogels flitsen boven het bruisende water en af en toe klinkt het typische skrrèekk van de notenkraker.
De Enns vormt hier precies de scheidslijn tussen de kalkalpen en de kristallijne Alpen: links rijzen de wit oplichtende kalkrotsen van de Dachstein steil naar de hemel, rechts pieken de donkere granietrotsen van de Tauern. Sportivo's die de alternatieve bergachtige route via de Ramsau nemen komen helemaal tot aan de voet van de imponerende Hoher Dachstein. De pittoreske Ramsau, een protestantse enclave in een 100% katholieke omgeving, draagt wel de bijnaam "Ahorntal" omdat het landschap in het groene dal gedomineerd wordt door de karkteristieke silhouetten van honderden Esdoorns, schitterend roodbruin gekleurd in de herfst.

Siberische lis en wilde orchideeën
Ter hoogte van het machtige kalkbastion de Grimming (2351 meter) verweidt het dal van de Enns zich tijdelijk. In de moerassige vallei zien de hooilanden in mei en juni plaatselijk blauw van de zeldzame Siberische lis. Elders kleuren witte wilde narcissen, rose adderwortels en roodbruine zuring de drassige "Wiesen". In de bermen en graslanden bloeien ook akelei en wilde orchideeën. De fietsroute is hier landschappelijk wat eentoniger maar Schloß Trautenfels bij de samenvloeiing van de Grimming en de Enns en vooral het juweel Pürgg zijn de smakelijke krenten in de pap. De laatste tien kilometer naar Admont zijn weer buitengewoon. Voorbij Ardning steekt bovenop de Frauenberg het silhouet van de bedevaartskerk of Frauenkirche fotogeniek af tegen de in de middagzon oplichtende bergen. Vlak voor Admont lijken de twee torenspitsen van de kloosterkerk als het ware recht uit de met boterbloemen geel bespikkelde hooilanden omhoog te rijzen.

Symphonie uit rots en steen
Acht kilometer westelijk van Admont stijgt de spanning bij de nadering van de langverwachte en beroemde ingang van het Gesäuse. Een "Symphonie aus Fels und Stein" wordt dit indrukwekkende geheel van grillige kalkrotsen wel genoemd. Op deze plek dringt de Enns, door het vele smeltwater dit voorjaar sterk gezwollen, voor het eerst de kalkalpen binnen.
"Hoor! Dat geraas daar in de verte is geen trein, maar de laatste natuurlijke stroomversnelling in de Enns." vertelt Reinhard Lamm enthousiast. Lamm, die in zijn jonge jaren na zijn opleiding op de toerisme academie ondermeer als steward op diverse Hollandse schepen werkte, spreekt ook al perfekt Nederlands. Bevlogen verhaalt hij over zijn "Heimat" die hij als begenadigd amateurfotograaf in drie prachtige fotoboeken vastlegde.
Het suist en het bruist nog lang onderaan de helaas vrij drukke weg die door de 17 kilometer lange kloof voert. Pas in Hieflau, een historisch centrum van de ijzerindustrie met een op hout gestookte hoogoven, buigt de rivier definitief naar het noorden en komt het water tot rust.

23 kilometer freewheelen
Op het eind van een 3,5 kilometer lange steile klim laden we bovenop de Mooshöhe de fietsen uit het busje. (sommige aanbieders van de Ennsradweg brengen je eveneens met een busje of taxi naar de top). Voor ons ligt de spectaculaire ruim 20 kilometer lange autovrije afdaling over de Hintergebirgsweg naar Reichraming. Vrijwel zonder te trappen rolt de fiets omlaag over een grindweg door een dichtbeboste kloof langs een wildstromende beek. Onderweg doorkruisen we liefst 13 grotere (maximaal 500 meter) en kleinere onverlichte tunnels. Dit onbewoonde stuk van de route is absoluut sensationeel en kan niet treffender worden omschreven dan met het Duitse "wildromantisch".

Bruine beren
Als je in een van de donkere tunnels in het schijnsel van de fietslamp een paar ogen ziet oplichten dan zouden die wel eens kunnen toebehoren aan een beer! In het ruige Reichraminger Hintergebirge, onderdeel van het Nationale park van de Kalkalpen, leven namelijk de drie meest westelijke bruine beren van het hele Alpengebied. Ze waren in Oostenrijk al lang uitgestorven maar begin jaren negentig kwam hier vanuit Slovenië een eerste mannetjesbeer "eingewandert", het begin van een opmerkelijke successtory. Natuurbeschermers kochten in Slovenië een vrouwtje en lieten dat in het immense gebied los. De bruintjes wisten elkaar te vinden, kregen een zeer zeldzame drieling, maar het dreigde mis te gaan toen de vrouwtjesbeer in een ravijn viel. De kleintjes moesten zonder moeder de winterslaap in maar overleefden wonderwel. Jarenlang werd er geen ruchtbaarheid aan gegeven, maar inmiddels leven er door nieuw uit Slovenië binnengedrongen exemplaren en door natuurlijke aanwas weer zo'n 30 bruine beren in Oostenrijk.

Most is een must
Vanaf Steyr volgen we de benedenloop van de Enns langs de randen van het zogenaamde Mostviertel. In dit steeds vlakker wordende cultuurlandschap leveren 300.000 appel- en vooral perenbomen de grondstof voor de beroemde most, een soort licht alcoholische cider. Je moet het geproefd hebben alvorens in Enns, de oudste stad van Oostenrijk aan te komen. Gelukkig bestaat van dit gevaarlijk lekkere goedje ook een niet-alcoholische zoete variant. Aangekomen in Enns moet je al dan niet met most in de benen de 157 treden bestijgen van de stadstoren midden op het centrale plein. Vanaf de 400 jaar oude monumentale toren rijkt de blik tot ver voorbij de blauwe Donau die 4 kilometer noordelijker liefdevol het grijsbruine water van de Enns opneemt.

Onderweg

Bezienswaardige steden

  Pürgg
Het autovrije alpendorpje Pürgg ligt vlakbij het slot Trautenfels aan de voet van de imposante Grimming op een heuvel. Oude huizen met muurschildering en fleurige tuintjes bepalen het karakter van dit Alpenjuweeltje. Beroemd is Pürgg echter vooral vanwege de vrijstaande Johanneskapelle met 12e eeuwse romaanse fresco's; de oudste fresco's van heel de Alpen en de kleine omweg meer dan waard!
  Admont
De Benedictijner kloosterbibliotheek van Admont, met ruim 150.000 boeken in een zaal van 72 meter lengte de grootste van de wereld, is een verpletterend staaltje van barokke bouwkunst. Het plafondgewelf heeft prachtige fresco's waarvan de spetterende kleuren na ruim twee eeuwen niets aan helderheid hebben ingeboet. De beroemde kunstenaar Josef Stammel vervaardigde de meesterlijke houtsculpturen. In het midden van de immense zaal prijken zijn "Vier letzten Dinge" Dood, Gerecht, Hemel en Hel. Vooral de Hel heeft een uiterst krachtige symboliek en een weelderige detaillering. Als je geluk hebt en 's morgens bij zonnig weer al voor de officiële opening om 10.00 uur binnen weet te komen kun je in alle rust getuige zijn van de unieke lichtinval door de hoge ramen. Door de indirekte belichting via de marmeren vloertegels krijgt vooral de sculptuur van de Hel dan een subtiele extra dimensie.
Overigens bevat dit oudste klooster van de Steiermark ook een kunsthistorisch museum, een natuurhistorisch museum met een insektenverzameling van een kwart miljoen! exemplaren, een culinair restaurant en nog diverse terrassen en tuinen.
  Steyr
Steyr, strategisch gelegen aan de samenvloeiing van de Enns met de Steyr, noemt zichzelf de romantiekstad en geldt als een van Europa's fraaiste staaltjes van middeleeuwse stedenbouw. Daarmee is geen woord teveel gezegd want alleen al de centrale "Stadtplatz" vertoont zo'n verbluffende harmonie van gothische, barokke, renaissance en rococo gevels dat je pijn in de nek krijgt van het omhoogstaren. De bekendste pronkstukken zijn het laatgothische Bummerlhaus uit het einde van de 15e eeuw en het raadhuis uit 1778 in weelderige rococostijl. Opvallend detail is dat vele façades van de rijke herenhuizen achter de bovenste ramen geen verdieping verbergen maar slechts blauwe hemel. Deftige nep dus. Langs de stadskade bij de samenstroming van de twee rivieren staat een 16e eeuwse watertoren met merktekens van de talloze overstromingen die de stad hebben geteisterd; de laatste in 1991.
Voor Steyr moet je beslist een hele dag uittrekken en een overnachting in stijl in een van de fietsvriendelijke viersterren romantiekhotels is dan een aanrader.

Fietshotels
Jazeker, Oostenrijk telt liefst 81 "Radhotels" zoals het viersterren Hotel Tauernhof in Flachau waar een sapbar, een op fietsers afgestemd ontbijtbuffet, een fietskelder en diverse fietsroutes bij de prijs zijn inbegrepen. Er zijn aparte programma's voor kinderen en ook bieden ze van mei tot oktober de Ennsradweg aan in vier varianten die op de individuele wensen zijn afgestemd. A-5542 Flachau Salzburgerland. Tel. 0043-645723110 Fax. 0043-6457231182.
Andere aanbieders van de Ennsradweg zijn het Fremdenverkehrsverband Radstadt, Niederösterreich Touristik und Information, Oberösterreich Touristik en Tourismusverband Pruggern. Informeer bij het Oostenrijks Toeristenbureau, Stadhouderskade 2, 1054 ES Amsterdam. Tel: 020-6129682.
Een brochure "Fietstochten in Oostenrijk" met ook de Ennsradweg kan daar worden opgevraagd. In een aparte bijlage worden de fietshotels vermeld.

Fiets en Trein
In alle regionale (zonder reservering) en ook in de meeste intercity treinen (met reservering) kan in Oostenrijk de fiets worden meegenomen tegen betaling van een relatief laag bedrag. Op 120 stations kunnen nieuwe, hoogwaardige fietsen worden gehuurd die tegen een meerprijs op elk ander station (van die 120) weer kunnen worden ingeleverd! Langs de Ennsradweg zijn dat Radstadt, Schladming, Stainach-Irdning, Admont, Weissenbach-St. Gallen, Steyr en Enns.

Fietsgidsen
Twee zeer informatieve en praktische gidsjes bestaan er van de fietsroute langs de Enns: De Ennsradweg van uitgeverij Esterbauer uit 1996 en de Ennsradweg van uitgeverij Schubert & Franzke uit 1997. Beide kosten 98 schilling en zijn in principe ook bij de gespecialiseerde reisboekhandel in Nederland en België te bestellen.